De kinderopvang in de doorgaande leeslijn

De kinderopvang heeft een belangrijke taak in de ontwikkeling van de literaire competentie en leesmotivatie bij kinderen van nul tot vier jaar.

Vanaf de eerste levensjaren
De basis voor lezen en leesplezier wordt al gelegd in de eerste levensjaren. Kinderen die van jongs af aan zijn voorgelezen, blijken gemotiveerd om te leren lezen. Ze blijken ook taalvaardiger te zijn, teksten beter te begrijpen en meer succes te hebben op school dan kinderen die niet of heel weinig zijn voorgelezen.

Aandacht voor boeken, lezen en voorlezen in de kinderopvang is dan ook van grote betekenis. De pedagogisch medewerkers zijn in de kinderopvang de intermediairs als het gaat om leesbevordering.

Gevarieerde boekencollectie
Onmisbaar bij het voorlezen in de kinderopvang is een gevarieerde boekencollectie. Op iedere groep zouden er boeken aanwezig moeten zijn, passend bij de leeftijd van de kinderen, waaruit wordt voorgelezen en die de kinderen ook ‘zelf kunnen lezen’. Voor alle kinderen is het belangrijk dat boeken aansluiten bij hun ontwikkelingsfase en belevingswereld.

Het leesplan
Kinderopvanginstellingen hebben een pedagogisch beleidsplan. In de huidige beleidsplannen komt voorlezen vaak alleen voor in de paragraaf over taalstimulering. Voorlezen ondersteunt echter een drietal basisdoelen in de opvoeding van kinderen: veiligheid, gelegenheid tot het ontwikkelen van sociale competentie, overdracht van waarden en normen. Een leesplan zorgt ervoor dat er blijvend aandacht is voor het onderwerp voorlezen.

Projecten en dagelijkse activiteiten
In een leesplan neemt u alle structurele activiteiten (het samenstellen van een basiscollectie, dagelijks voorlezen...) en de incidentele projecten (De Nationale Voorleesdagen, Kinderboekenweek...) op die u voor de kinderen wilt inzetten.
Zie ook: Mijn leesplan.

Nuttige informatie

Websites
www.leesplein.nl – Website met informatie over kinder- en jeugdliteratuur voor de doelgroep nul tot zestien jaar én informatie specifiek voor ouders en professionals.
www.boekstart.nl – Website met veel informatie over voorlezen aan heel jonge kinderen. De site hoort bij het leesbevorderingsprogramma BoekStart. 
www.boekenjeugdgids.nl – Boek en Jeugd Online is een doorzoekbare database, waarin een ruime selectie jeugdboeken is opgenomen, die bovendien voortdurend wordt uitgebreid. 
www.voorleesvogel.nl – De Voorleesvogel is een voorleesprogramma met website, films en praktische handleidingen.

Literatuur over (voor)lezen:

  • Chorus, M., ill. S. Klaassen (2004), Spelen met prentenboeken. Rotterdam, Lemniscaat. – Allerlei suggesties bij 25 prentenboeken voor kinderen van 2-6 jaar. 
  • Chorus, M., ill. S. Klaassen (2003), Wat zullen we nu beleven? Rotterdam, Lemniscaat. – Dertig thema’s met boeken die de leeftijd en de ontwikkeling van de kinderen volgen. Voor ouders, pedagogisch medewerkers en leerkrachten van leerlingen in de onderbouw. 
  • Chorus, M. en Velzen, I. van (2010), Voorlezen gaat zó. Amsterdam, SWP. – Tips en ervaringen uit de praktijk van peuterspeelzalen, kinderdagverblijven, gastoudergezinnen en buitenschoolse opvang.

Onderzoekspublicaties: 

  • Anna Scheele promoveerde op 11 juni 2010 aan de Universiteit Utrecht op het proefschrift Home language and mono- and bilingual children’s emergent academic language: A longitudinal study of Dutch, Moroccan-Dutch, and Turkish-Dutch 3- to 6-year-olds. Promotoren: prof. dr. P.P.M. Leseman en prof. dr. E.P.J.M. Elbers. – Onderzoek naar voorlezen en schooltaal. 
  • Bus, Van IJzendoorn, Pellegrini en Terpstra, Van voorlezen naar lezen: een meta-analyse naar intergenerationele overdracht van geletterdheid. 
  • Voorlezen in de kinderopvang (2008)
    – In opdracht van Stichting Lezen door TNS NIPO uitgevoerd onderzoek naar voorlezen in de kinderopvang. Het onderzoek is een herhaling van een eerder onderzoek uit 2000 en 2004. 
  • Onder de titel Lezen doen we samen! (2004)
    heeft Christine Lemaire in opdracht van Stichting Lezen onderzoek gedaan. Het is de vertaling van uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek naar lezen en leesgedrag naar de praktijk van leesbevordering van alle dag. 
  • De computer leest voor (2009)
    – In deze publicatie worden de eerste bevindingen gerapporteerd over het gebruik van interactieve computerboeken in kleuterklassen. Door digitale prentenboeken raken kinderen vertrouwd met voor lezen essentiële taal. 
  • Prentenboeken lezen als literatuur (2010)
    is het proefschrift van Coosje van der Pol over literaire competentie van kleuters. Dit boek bevat tal van voorbeelden uit de voorleespraktijk, werkwijzen en didactische inzichten om de ontwikkeling van literaire competentie te ondersteunen, op een manier die voor kinderen uitdagend en impliciet didactisch is.
    Te bestellen via www.eburon.nl.

Documenten:
Competent in leesbevordering: Docentengids voor opleidingen Pedagogisch Werk en Onderwijsassistent. Deze gids bundelt informatie, voorbeelden, materialen en middelen om voorlezen en met plezier lezen te bevorderen. www.lezen.nl

Brochures: 

  • Voorleesgids en de Kinderboekenmolen – De CPNB verzorgt ieder jaar voorafgaand aan de Kinderboekenweek een mailing naar alle kinderdagverblijven en peuterspeelzalen: de Voorleesgids is een speciale brochure met tips en suggesties over voorlezen en met een overzicht van het actuele aanbod aan prenten- en voorleesboeken voor baby’s, peuters en kleuters; de Kinderboekenmolen bevat informatie over boeken voor kinderen van zes tot en met twaalf. 
  • BoekStartEnVerder – Dit is een kleurige brochure met voorleestips en boekenideeën voor pedagogisch medewerkers.

Leesplan © 2012

text ident