Leesbevorderingsdoelen

Onder leesbevordering wordt het stimuleren van leesplezier en het bevorderen van literaire competentie verstaan. Kinderen werken in elke leeftijdsfase aan dezelfde doelen. Idealiteit komen deze doelen elk jaar in oplopende moeilijkheidsgraad aan bod. Dit wordt de doorgaande leeslijn genoemd:

1. Leesplezier

Het stimuleren van de intrinsieke behoefte bij kinderen en jongeren om te lezen (of voorgelezen te worden) met andere woorden: het ontwikkelen van leesplezier. Bij projecten die leesmotivatie of leesplezier als hoofddoel hebben, is het opdoen van cognitieve (taal/lees)vaardigheden ondergeschikt.
Uitwerking van de doorgaande leeslijn voor leesmotivatie.

2. literaire competentie

Tot ‘literaire competentie’ worden verschillende competenties gerekend:

a. Wegwijs in het aanbod

Kinderen en jongeren leren waar kinder- en jeugdliteratuur te halen/te beleven valt en wat er op het gebied van kinderboeken en (jeugd)literatuur kan worden gelezen. Ze maken kennis met (of verdiepen hun kennis over) de bibliotheek, de boekhandel of het digitale aanbod. Wegwijs is een algemene eerste voorwaarde voor leesplezier en literaire competentie.

b. Inzicht in verhalen en teksten

Kinderen en jongeren moeten in de loop van hun literaire ontwikkeling het onderscheid tussen proza, poëzie en drama leren; zij krijgen kennis van literaire genres en kunnen onderscheid maken tussen fictie en non-fictie, en tussen verhaal en werkelijkheid. Daarnaast nemen zij kennis van tekstanalytische begrippen als personages, tijd, ruimte, maar ook van beeldspraak en stijlfiguren.

c. Beoordelen van boeken

Kinderen en jongeren leren boeken (beargumenteerd) te beoordelen en waarderen. Projecten zoals de Jonge Jury en leeslogboeken sluiten aan bij het oefenen van deze vaardigheden.

d. Poëzie

Kinderen en jongeren maken kennis met gedichten en ontwikkelen plezier en inzicht in poëzie.
Uitwerking van de doorgaande leeslijn voor literaire competentie.

Opvoedings- en onderwijsdoelen

Door structureel aandacht aan leesbevordering te besteden, werkt u ook aan doelen die van overheidswege aan kinderen gesteld worden. Voor de kinderopvang gaat het om de doelen zoals geformuleerd in het pedagogisch kader en de tussendoelen ontluikende geletterdheid. Doelen voor het basisonderwijs zijn uitgewerkt in de tussendoelen geletterdheid. Voor het voortgezet onderwijs staan nt deze doelen omschreven in kerndoelen en examenprogramma’s. Voor het hele onderwijs zijn referentieniveaus vastgesteld. Deze zijn in 2010 wettelijk vastgelegd en sinds  1 augustus 2010 bindend. Voor meer informatie over deze referentieniveaus: www.taalenrekenen.nl

Koppeling doelen voor leesbevordering en opvoedings- en onderwijsdoelen

De koppeling tussen leesbevorderingsdoelen en opvoedings- en onderwijsdoelen is uitgewerkt door Het Expertisecentrum Nederlands (EN) en Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO).

Hoe werkt het?

Stel u werkt in het basisonderwijs en u wilt meer tijd aan leesbevordering besteden in de onderbouw.  U wilt ook weten aan welke tussendoelen u dan werkt. U kiest in dat geval voor basisonderwijs groep 1-3 en voor tussendoelen beginnende geletterdheid. U ziet in één overzicht hoe leesbevordering voor deze groepen samenhangt met de officiële onderwijsdoelen.

Alle opties op een rij

voorschools 0- 4 jaar (pedagogisch kader kindercentra en tussendoelen ontluikende geletterdheid)
basisonderwijs groep 1 – 3 (tussendoelen beginnende geletterdheid)
basisonderwijs groep 4 – 5 (tussendoelen gevorderde geletterdheid middenbouw)
basisonderwijs groep 6 – 8 (tussendoelen gevorderde geletterdheid bovenbouw en referentiekader 1F)
onderbouw vmbo (kerndoelen en referentiekader 1F)
onderbouw havo/vwo (kerndoelen en referentiekader 2F)
bovenbouw vmbo (examenprogramma en referentiekader 2F)
bovenbouw havo (examenprogramma en referentiekader 3F)
bovenbouw vwo (examenprogramma en referentiekader 4F)

Het volledige rapport van SLO en EN, dat aan de basis ligt van de koppeling leesbevordering – opvoedings- en onderwijsdoelen kunt u hier binnenkort downloaden.